انواع خاموت و معرفی آن ها

انواع خاموت

انواع خاموت و معرفی آن ها

خاموت و دلایل به وجود آمدن آن:

خاموت، نوعی میلگرد آرماتور عرضی است که برای جلوگیری از بیرون زدگی آرماتور های طولی از آن استفاده می کنند. شاخه ای از میلگرد را با خم ۹۰ یا ۴۵ درجه، خاموت می نامند. این قطعه ی فلزی در مقاوم سازی سازه های بتنی نقش مهمی را اجرا می کند.

در زلزله ی ۱۹۷۱ که در ژاپن اتفاق افتاد، به دلیل عدم تحمل فشار ناشی از نیروی پیچشی زلزله توسط آرماتور های طولی، ساختمان های زیادی دچار از هم گسیختگی شدند. در جریان این اتفاق خسارات جبران ناپذیر زیادی به این کشور تحمیل شد. فرو ریختن پل ها و خرابی ساختمان ها فقط یک بخش از ماجرا بود. افراد زیادی در زیر آوار جان باختند که شمار زیادی از آن ها کودکان بودند.

هم چنین چندین سال بعد در حادثه ای مشابه، کودکان زیادی در مدرسه ای در ایالت سیچوان چین جان خود را از دست دادند. تحقیقات نشان میداد، دلیل این فجایع ضعف مهندسی در ساختمان ها می باشد. اما مگر نه اینکه سازه های بتنی با آرماتور های طولی مقاوم سازی شده بودند؟

نتایج گویای این موضوع بود که آرماتورهای طولی به تنهایی برای مقاومت در برابر نیروی کششی زلزله کافی نیستند و ساختمان های ما برای تحمل فشار ناشی از زلزله به آرماتور های عرضی نیز نیاز دارند. ساخت خاموت از اینجا شروع شد.

نقش خاموت در سازه های بتنی:

برای ساخت خاموت درجه یک باید حتما از میلگرد هایی استفاده کنیم که کار نکرده و دست اول باشند. میلگرد های ساخته شده از فولاد کارکرده سرخ رنگ هستند و از نظر کارکرد اصلا قابل قیاس با میلگرد های درجه یک نیستند.

 

انواع خاموت
انواع خاموت

 

آرماتور ها یا همان میلگرد ها توسط فرآیند نورد گرم فولاد ساخته می شوند. برای شکل دادن شمش های فولاد به میلگرد، فولاد کار نکرده را توسط غلطک هایی به شکل یک میله ی توپر در میاورند. در این مرحله ما یک آرماتور طولی خواهیم داشت. برای تهیه ی یک آرماتور عرضی یا همان خاموت باید میلگرد را با زاویه ی ۹۰ درجه یا ۱۳۵ درجه خم کنیم. به میلگرد ها با زاویه خم قائم خاموت ساده و به میلگرد ها با زاویه خم ۱۳۵ یا ۴۵ درجه خاموت مهندسی می گویند. در کشور ایران برای ساخت سازه های بتنی از خاموت ساده استفاده می کنند؛ اما واقعیت این است که چیزی که باعث مقاومت در برابر نیروی پیچشی و برشی زلزله می شود، خاموت مهندسی می باشد.

 

انواع خاموت
انواع خاموت

 

تقسیم بندی میلگرد و خاموت بر اساس قطر:

خاموت ها می توانند قطر های متفاوتی داشته باشند. این قطر می تواند در بازه ی عددی ۵ تا ۶۰ میلی متر باشد. میلگرد هایی که قطری کمتر از ۸ میلی متر دارند، به شکل سیم های مفتول قرقره ای در بازار موجود هستند.

میلگرد هایی با قطر ۸ تا ۳۲ میلی متر مستحکم هستند و برای صنایع ساختمانی از آن استفاده می شود. این نوع میلگرد ها به آرماتور های ساختمانی معروف هستند. انواع خاموت  نیز از این نوع میلگرد ساخته می شود. نوع میلگرد در ساخت خاموت بسیار مهم می باشد. این نوع میلگرد باید شکل پذیر باشد و قطر آن کمتر از ۸ و بیشتر از ۱۲ میلی متر نباشد. خاموت ها عمدتا از میلگرد نوع A2 ساخته می شوند.

میلگرد هایی که قطر بیشتری دارند برای ساخت سازه های غول پیکر مانند برج ها و پل ها از آن ها استفاده می شود.

انواع خاموت:

خاموت ها آرماتور های عرضی هستند که دور آرماتور های طولی بسته می شوند تا میلگرد های راستا به هنگام وقوع زلزله دچار بیرون زدگی نشوند. خاموت ها قطر و اندازه ی مشخصی دارند که نباید از استاندارد های تعریف شده کمتر باشد. قطر خاموت ها نباید زیر ۶ میلی متر باشند. خاموت ها باعث استحکام و مقاومت سازه های بتنی در برابر نیرو های چرخشی و برشی می شوند. طبق آیین نامه ی مهندسی راه و ساختمان اگر فاصله ی دو آرماتور طولی بیش از ۱۵ سانتی متر باشد باید بین آن ها از یک آرماتور عرضی نیز استفاده کرد. خاموت ها در دو نوع تنگ باز و تنگ بسته وجود دارند. هم چنین آن ها را می توان در ۵ شاخه ی سنتی، مارپیچی، معمولی، ربات و سلولار دسته بندی کرد.

  • خاموت سنتی: می توان گفت پر کاربرد ترین نوع خاموت در ساختمان های ایرانی، خاموت سنتی می باشد. این نوع از آرماتور عرضی به وسیله ی یک اهرم و با کمک دست ایجاد می شود. ظاهر آن ها مربعی شکل است و خم زاویه ای آن ها ۹۰ درجه می باشد.
  • خاموت مارپیچی: ساخت این نوع خاموت با نوع قبلی متفاوت است و بدون دخالت دست و با استفاده از دستگاه های CNC طراحی و ساخته می شود. اندازه ی این نوع از خاموت ها با توجه به قابلیت دستگاه مورد استفاده می تواند متفاوت باشد.
  • خاموت های معمولی (ساده) : این نوع خاموت ها هم با دست و هم با استفاده از دستگاه می توانند ساخته شوند. خاموت معمولی اندازه و قالب های متفاوتی دارد و برای اغلب سازه ها قابل استفاده است.
  • خاموت مهندسی : اگر خم قلاب خاموت ها قائم یا صاف باشد خاموت ساده و اگر خم قلاب خاموت ۴۵ درجه باشد با عنوان خاموت مهندسی شناخته می شوند.
  • خاموت ربات: خاموت های ربات شکل بسیار مشابه خاموت های مارپیچی هستند. تنها تفاوت آن ها در مربعی است که گوشه ی خاموت رباتی وجود دارد. ساخت خاموت های ربات هم مانند نمونه ی مارپیچی، بدون دخالت دست و با استفاده از دستگاه خاموت زن CNC می باشد.
انواع خاموت
انواع خاموت
  • خاموت سلولار: آخرین دسته از انواع خاموت ها، نمونه ی سلولار آن ها می باشد که مقاومت بسیار بالایی در سازه های بتنی ایجاد می کنند. این خاموت ها به شکل حلقه ی بسته می باشند و ضعف کششی آرماتور های طولی را در مقابل فشار ناشی از زلزله به خوبی جبران می کنند. این خاموت ها از بر اساس استاندارد های تکنولوژی pi-system ساخته می شوند. این دسته از خاموت ها پیشرفته ترین آرماتور های عرضی موجود در بازار هستند.

دستگاه CNC یا دستگاه خاموت زن، قابلیت تولید خاموت های مارپیچی و ربات را دارد. اما در تولید نوع سنتی خاموت زنی که آرماتور های ایرانی نیز از همین روش استفاده می کنند، نیازی به دستگاه CNC نمی باشد.

تصویری از دستگاه خاموت زن یا CNC

دستگاه خاموت زن
دستگاه خاموت زن

 

 

 

 

منبع : فولاد کادوس